Học vật lý cũng là học...làm thơ!

vatlivui

Thành viên chính thức
#1
Ghi chú:“Bài viết này chỉ dành cho các bạn trẻ yêu vật lý ”


Vật lý học là gì? Trong tiếng anh từ Vật lý-physics có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp -phusis có nghĩa là "tự nhiên"; và phisical-phusikos là "thuộc về tự nhiên".

Vật lý học là một ngành khoa học cơ bản nghiên cứu về các quy luật vận động của tự nhiên; từ thang vĩ mô (các hành tinh, các ngôi sao, các thiên hà, cho đến toàn vũ trụ) cho đến thang vi mô (nguyên tử, phân tử, thế giới của các hạt cơ bản).


Vật lý học dùng toán học để làm ngôn ngữ biểu đạt mọi vẽ đẹp của mình (vẽ đẹp của thế giới tự nhiên). Có một câu phương ngôn nói rằng:"Toán học đẹp như Thần Vệ Nữ và Vật lý học là người thổi linh hồn vào đó". Chúng ta cũng có thể hiểu rằng Vật lý học sẽ điểm tô cho tòa nhà toán học (vốn dĩ đã vĩ đại lắm rồi) thêm phần đẹp hơn, sinh động hơn, quyến rũ hơn, thăng hoa hơn và ...tự nhiên hơn.

Đối tượng nghiên cứu chính của Vật lý học hiện nay bao gồm: vật chất, năng lượng, mối tương quan giữa vật chất và năng lượng, không gian, thời gian, nguồn gốc và bản chất của vũ trụ...

Nói về Vật lý sao lại có thơ ở đây? Mình có thể nói câu này mà không biết ngượng ngùng đó là trong thơ có thể không có vật lý nhưng trong vật lý thì luôn có thơ bên trong. Nhà Bác học Albert Eistein trước các bài diễn giải về lý thuyết tương đối, để bớt căn thẳng Ông thường hay lấy cây đàn violon quen thuộc của mình dạo cho thính chúng nghe một đoạn của J.Bach hay của Bethoven rồi mới giảng. Ông hay nói rằng:"trí tưởng tượng còn quan trọng hơn cả kiến thức", và không phải tự nhiên mà Einstein lại hay nhắc lại câu nói này trong các bài diễn thuyết của mình. Có lần vợ của Albert Einstein tâm sự với một phóng viên:"ngày nay để khám phá ra một cái gì mới sao cần nhiều phòng thí nghiệm quá, hồi xưa chồng tôi khám phá ra lý thuyết tương đối chỉ vỏn vẹn có một cây bút chì và tờ giấy nháp!" (Vì vậy nên Trái đất này chỉ có một Albert Einstein thôi.) Câu chuyện cho chúng ta thấy một điều rằng điều quan trọng trong học tập và nghiên cứu vật lý là phải để cho ý tưởng được tự do bay nhảy theo vũ điệu tự nhiên của nó. Bạn có thể hiểu thơ trong vật lý ở đây đó là sự sinh động của các công thức, sự hài hòa khái niệm vật lý, hay sự bay bổng của các ý tưởng. Nếu bạn đã từng nghe nhà Thiên văn học Trịnh Xuân Thuận nói về vũ trụ, nói về các thiên hà, hay các tương tác trong vũ trụ thì bạn sẽ có cảm nhận rằng Nhà thiên văn đang nói về vật lý học tựa như Lý Bạch làm thơ hay Trịnh Công Sơn sáng tác nhạc vậy. chúng ta hãy cùng nghe Ông tâm sự:

"...Thiên văn học không thể quy về các phương trình, các con số và các khái niệm thuần túy trí tuệ...Tôi cần một lần nữa được ngây ngất chiêm ngưỡng bầu trời đầy sao từ các đài thiên văn trên các đỉnh núi cao, cách xa ánh đèn neong của các thành phố và thế giới văn minh. Tôi muốn có một lần nữa cái cảm giác chưa hề nhạt phai, đó là cái cảm giác về sự hòa nhập với vũ trụ trong khi ánh sáng tràn vào kính thiên văn của tôi, muốn một lần nữa cảm thấy sự run rẩy chạy dọc sống lưng khi nghĩ rằng các hạt ánh sáng đang bị thu vào kính thiên văn đã bắt đầu cuộc hành trình từ hàng tỉ năm trước trong khi các nguyên tử cấu tạo nên cơ thể tôi ngày nay vẫn đang còn ở trung tâm của một ngôi sao nào đó...".

Đúng là bên trong con tim của các nhà khoa học vật lý luôn có sự trãi nghiệm tinh tế và tràn ngập niềm thăng hoa lãng mạn.


Có lẽ, Vật lý học là ngành khoa học tự nhiên lãng mạn nhất trong các ngành khoa học căn bản. Sự lãng mạn của vật lý là ánh sáng lấp lánh của các vì sao, là sự lung linh của các dãi Ngân hà, là sự long lanh của các hạt cơ bản, là sự tương đối của không-thời gian, là sự tương dung (tương đương) giữa năng lượng và khối lượng, và là sự im lặng thách thức của thế giới tự nhiên.

Ngày còn là một sinh viên tại trường Đại học Đà Lạt, mình đặt biệt ẩn tượng về 2 người thầy giáo đó là PGS.TSKH Lương Duyên Phu (Thầy đã nghĩ hưu)-giảng học phần Cơ học lượng tử và TSKH Phù Chí Hòa-giảng học phần Toán cao cấp, Phương pháp NCKH. Một người thì có khả năng ghi nhớ và kiến thức toán học bậc thầy; tôi còn nhớ trong bài giảng của Thầy, nhìn từ trên xuống hầu như toàn là các biểu thức, công thức toán học cao cấp, nếu SV quên kiến thức nào thì Thầy lại nhắc lại cho mà nhớ; thật là chi tiết phần nào, chương nào, bài nào, dòng nào! Còn người kia thì lại có khả năng "làm mềm mại" những kiến thức toán hay lý mà thầy giảng dạy; có thể đó là những phần kiến thức khó đối với SV nhưng Thầy lại có khả năng đơn giản hóa, gạn lọc những gì hay nhất rồi giảng, nên bài giảng của Thầy rất dễ hiểu. Thỉnh thoảng thầy lại đọc những vần thơ mà mình tâm đắc cho SV nghe, hay kể những câu chuyện vui mà đầy triết lý ẩn dụ bên trong; hay chia sẽ mọi điều mình biết cho SV, luôn khuyến khích SV cùng thảo luận trong những bài giảng cả mình, xem SV như là bạn của mình...Vì vậy hầu như SV nào cũng thích giờ giảng của Thầy.


Bạn thân mến, bạn chưa cần phải là một nhà khoa học lớn mới có những ý tưởng sang tạo lớn, những khám phá lớn giúp ích cho đời; cái bạn cần là lòng đam mê khám phá, khám phá cái vẽ đẹp muôn trùng đầy bí ẩn của thế giới tự nhiên. Bạn có đang nghe Albert Einstein đang thì thầm bên tai bạn rằng:”điều quan trọng là không ngừng hỏi” và Adam Khoo đang nhắn nhủ bạn rằng:”đừng bao giờ trả lời rằng em không biết!” Bạn nên cho phép nguồn sáng tạo trong bạn được một lần tuôn chảy, làm sao đó sau khi bạn học vật lý rồi bạn thấy yêu vật lý hơn, muốn khám phá và tìm hiểu hơn nữa cái thế giới tự nhiên quanh mình;bạn cảm nhận được rằng thế giới mà chúng ta đang sống quả thật mầu nhiệm và đầy bí ẩn.

Chúc các bạn trẻ thành công trên con đường chinh phục thế giới tự nhiên quanh mình!

Đà Lạt, ngày 16 tháng 09 năm 2013.
Nguyễn Văn Tưởng​
 
Last edited by a moderator:
Top